Δήμοι-Κοινότητες

Η Πρωτεύουσα της Επαρχίας Γορτυνίας Δημητσάνα

Η αναγέννηση του νέου Ελληνικού κράτους

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Τούρκικο ζυγό και τη σύσταση του νέου Ελληνικού κράτους, πρώτος κυβερνήτης, της ελεύθερης πλέον Ελλάδας, διορίστηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας (1828-1831). Στη διάρκεια της τριετούς θητείας του, ο Ι. Καποδίστριας έθετε τους πρώτους θεμέλιους λίθους για την ανοικοδόμηση του Ελληνικού κράτους, για τη συγκρότηση και την οργάνωσή του. Μετά δολοφονία του (27 Σεπτεμβρίου 1831), η χώρα περιήλθε σε μεγάλη κρίση.

Το επόμενο έτος, το 1832, οι Έλληνες υπέφεραν περισσότερο από τον μεταξύ τους αλληλοσπαραγμό παρά από τις τούρκικες επιδρομές. Στο τέλος του χρόνου, η χώρα ήταν εντελώς εξουθενωμένη. Η Διοικητική Επιτροπή είχε μόνο συμβολικό λόγο υπάρξεως, η Γερουσία είχε διαλυθεί, τα δικαστήρια είχαν αναστείλει τη λειτουργία τους, ενώ η βία ήταν το μόνο μέσο για την επιβίωση. Το σύνθετο διοικητικό οικοδόμημα του Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια είχε καταρρεύσει.

Την εποχή εκείνη, οι προστάτριες δυνάμεις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία αποφάσισαν ότι η Ελλάδα έπρεπε να αποτελέσει ανεξάρτητο κράτος (Βασίλειο), υπό την εγγύησή τους, και για το λόγο αυτό υπέγραψαν τη συνθήκη του Λονδίνου της 25ης Απριλίου (7 Μαΐου) 1832. Η συνθήκη καθόριζε την οριστική νομική υπόσταση του νέου κράτους, όριζε ως βασιλιά των Ελλήνων τον ανήλικο πρίγκιπα της Βαυαρίας Όθωνα, γιο του φιλέλληνα βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου και εξουσιοδοτούσε τον Λουδοβίκο να ορίσει τριμελή αντιβασιλεία, η οποία θα ασκούσε τη βασιλική εξουσία μέχρι την ενηλικίωση του Όθωνα.

Στις 25 Ιανουαρίου (6 Φεβρουαρίου) 1833, βασιλιάς και αντιβασιλείς αποβιβάστηκαν στην πρώτη πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους, στο Ναύπλιο. Είκοσι μέρες αργότερα, εκδόθηκε το πρώτο βασιλικό διάταγμα με το οποίο οι αντιβασιλείς γνωστοποίησαν στον Ελληνικό λαό ότι πρώτο μέλημά τους θα ήταν η θέσπιση νόμων και η δημιουργία θεσμών για τη λειτουργία του νεοσύστατου βασιλείου.

Δυόμισι μήνες αργότερα, στις 3 (15) Απριλίου 1833, εκδόθηκε το Β.Δ. που αφορούσε τη διαίρεση της χώρας σε διοικητικές περιφέρειες.

Η επαρχία Γορτυνίας και η πρωτεύουσά της Δημητσάνα

Η επαρχία Γορτύνης (-νίας) σχηματίστηκε με Β.Δ. της 3ης (15) Απριλίου 1833 (ΦΕΚ 12/6-4-1833) «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του», ως επαρχία του Νομού Αρκαδίας και «συνισταμένη εκ της μέχρι τούδε επαρχίας Καρυταίνης», με πρωτεύουσα την Καρύταινα (Γόρτυνα). Το ίδιο έτος, με Β.Δ. της 27ης Οκτωβρίου (8 Νοεμβρίου) (ΦΕΚ 37/22-11-1833), η πρωτεύουσα της επαρχίας μεταφέρθηκε «από την Καρύταινα (Γόρτυνα) εις την Δημητσάνην».

Το έτος 1836, με Β.Δ. της 20ης Ιουνίου (2 Ιουλίου) (ΦΕΚ 28/21-6-1836) «Περί διοικητικού διοργανισμού του Κράτους», εισήχθη το σύστημα των περιφερειακών διοικήσεων και υποδιοικήσεων, σχηματίστηκε η διοίκηση Γορτύνης «περιέχουσα την επαρχίαν Γορτύνην και το πρωτητερινόν τμήμα της Διποταμίας..» και έδρα της διοικήσεως ορίσθηκε η Θεισόα (Διμιτζάνα). Με το Β.Δ. της 22ας Ιουνίου (4 Ιουλίου) 1838 (ΦΕΚ 24/23-6-1838) «Περί μεταρρυθμίσεως των διοικήσεων», καταργήθηκε η υφιστάμενη έως τότε υποδιοίκηση Μεγαλοπόλεως και η ομώνυμη επαρχία προσαρτήθηκε στη διοίκηση Γορτυνίας. Έδρα της διοικήσεως ορίσθηκε Καρύταινα. Ο νόμος ΚΕ’ της 5ης Δεκεμβρίου 1845 (ΦΕΚ 32/8-12-1845) «Περί διοικητικής διαιρέσεως των νομαρχιακών και επαρχιακών αρχών» κατήργησε το σύστημα των περιφερειακών διοικήσεων και υποδιοικήσεων και επανέφερε το νομαρχιακό και επαρχιακό σύστημα του 1833.

Η επαρχία Γορτυνίας διατήρησε τα όρια της και με Β.Δ. της 5ης Δεκεμβρίου 1845 (ΦΕΚ 34/20-12-1845), ορίσθηκε έδρα του επάρχου Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως η Καρύταινα. Με Β.Δ. της 30ης Οκτωβρίου 1854 (ΦΕΚ 49/1-12-1854), η έδρα της επαρχίας Γορτυνίας μεταφέρθηκε από την Καρύταινα στη Δημητσάνα. Ο νόμος ΒΧΔ’ της 6ης Ιουλίου 1899 (ΦΕΚ 136/8-7-1899) «Περί διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους», και ο ΓΥΛΔ’ της 16ης Νοεμβρίου 1909 (ΦΕΚ 282/4-12-1909) επίσης «Περί διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους», που τροποποίησε τον προαναφερόμενο νόμο, διατήρησαν την επαρχία Γορτυνίας ως επαρχία του νομού Αρκαδίας. Με την παράγραφο 1 του άρθρου 19 του νόμου 2539/97 «Συγκρότηση της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης» (ΦΕΚ 244/4-12-1997), οι επαρχίες ως μονάδες διοικητικής διαίρεσης της χώρας καταργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 1999.